Minggu, 28 Januari 2018

KONESEMENTU KONA BA KOMPUTADOR




KONHESEMENTU KOMPUTADOR

  1. SAIDA MAK KOMPUTADOR?

Naran komputador tuir lolos mai husi lian latin COMPUTARE ne'ebe signifika halo konta (menghitung) Iha definisaun ne'ebe mak barak ita hetan husi livru oi-oin, maibe ita bele halo rejumu badak ida kona ba definisaun komputador.

Komputador hanesan sasan elektronika ida ne'ebe mak bele halo nia servisu hanesa imput data (simu/ hatama dadus), manipula dadus no fo Informasaun(output)

Bele mos uja programa ne'ebe mak rai iha memoria komputador (stored program), bele rai  programa,bele rai rejultado husi manipulasaun dados no komputador bele servisu ho
otomatikamente.

Programa mak saida ?

Progrtama hanesan instrusaun id ne'ebe mak prepara tiha ona, hodi nune'e komputador bele halo nia funsaun tuir dalan ne'ebe mak iha ona.

2. PARTE HUSI KONPUTADOR
Iha parte tolu ne'ebe mak importajnte teb-tebes hodi funsiona komputador, hanesan; Hardware,
  • Hardware (sasan fiziku)
            Hardware hanesan sasan sira ne'ebe mak ita bele kaer no hare iha komputador        hanesan:  Casing
            unit/sistem unit, Monitor,keyboard, mouse,printer nsst.
  • Software (sasan laos fiziku)
Software hanesan sistema operasaun no programa sira ne'ebe mak instalasaun nain sira hatama
ba iha komputador, sistema operasaun no programa hirak nee ita bele hare no uza deit maibe ita
labele kaer, hanesa: sistema operasaun ubuntu, word processor, spreadshet nsst.
  • Brainware (ema ne'ebe uza komputador)
            Brainware maka ema ne'ebe maka uza dadau komputador hodi halo servisu

3. SAIDA MAK SYSTEM UNIT?
Sistem unit dala barak ema hanaran ho CPU hanesan fatin ida ne'ebe hodi rai komponente- komponenten elektronika husi komputador ne'ebe mak uza hodi processa dados. Komponente-komponente elektronika mak hanesan, CPU (sistema processing unit), Hardrive,Memory, Matherboard no sst.
4. SAIDA MAK MONITOR?

Monitor hanesan sasan ida ne'ebe mak hodi halo mosu figura ne'ebe mak produse hosi komputador.
Monitor iha modelu rua hanesan monitor LCD (Liquidn crystal display) no monitor CRT
(Chatode Ray Tube)

5. SAIDA MAK KEYBOARD NO MOUSE ?

Mouse no keyboard maka sasan ne'ebe suporta ba komputador ho ninia funsau maka hanesan atu fo mandate ba komputador no fo orientasaun ruma. Mouse no keyboard maka sasa importador nian (imput devise)

6. OINSA MANEIRA ATU LOKE CPU NO MONITOR?

Maneira atu loke CPU no Monitor maka hanehan botaun power ne'ebe maka iha CPU no Monitor (botaun power ne'ebe maka iha CPU no Monitor dalaruma ninia pozisaun diferente maibe ho ninia funsaun no fo simbolu ne'ebe hanesan deit).

7. OISA UTILIZA KEYBOARD?

Keyboard mos parte imput device ne'ebe ho ninia funsaun hanesan mos fo mandatu ba komputador no mos importa letra.

Capslock        : atu halo ativu letra boot.
Space              : (butaun naruk ne'ebe iha kayboard) se ita hanehan ida ne dala ida maka ita    fo espasu dala ida ba liafuan ne'ebe maka separado

tab                   : Fo fatin mamuk letra lima nia fayin /Fo spasu dala lima ba oin
Esc                  : Kansela mandatu/asaun ruma mosu laho intensaun.
Backspace      : Hamos letra, no frase sira ba kotuk.
Delete              : Hamos letra, liafuan no frase sira ba oin.
Page up          : atu hare pagina sira iha letenne'ebe liu ona.
Page down     : atu hare pagina sira tuir mai.
Home              : atu muda krusor iha frase nia kotuk.
End                 : atu muda krusor ba frase nia oin.
Shitf                : hanesan latra premeru bo'ot
8. OINSA UTILIZA MOUSE?
Mouse ba geralmente kompostu husi botaun rua maka hanesan: butaun los no karuk.
Ho ninia funsaun rasik no diferente.
Instrusaun uja botaun mouse hanesan
  • Klik
            instrusaun katak klik dala ida botaun mouse parte karuk.
  • Double klik (klike dala rua)
Instrusaun hateten klik dala rua katak hanehan dala rua botaun parte karuk ho lalais.
No wainhira ita halo asaun ida ne'e signifika katak ita atu like ona folder ida ne'e.
  • Klik liman los
Instrusaun dahan buti liman los katak hanehan botaun los parte mouse nian. Wainhira ita  halo asaun ida ne'e maka sei mosu menu pop-up ne'ebe iha laran kompostu husi menu hirak       ne'ebe maka ita bele hili tuir ita nia necesidade. Exemplu muda pointer ba iha folder ida maka klik los iha folder refere nia leten (hein katak folder refere ne'e mamuk), hafoin muda tan pointer ba iha    opsau movie to trash. Maka folder refer sei muda tiha ba iha trash (fatin lixu). Mandatu             movie to trash ne'e atu apaga file, folder seluk tan.

  • klik no rasta (click and drag)
Instrusaun dehan klik no rasta katak, klik botaun mouse parte karuk,  metin rasta to iha fatin ne'ebe maka ita presija atu rai fali dokumentu refer ba. Instrusaun ida atu muda file ruma husi fatin ida ba fali iha fatin seluk.
10. KONESE SISTEMA PERASAUN WINDWOS
  • Saida Mak Windwos?

Windows hanesan software ida nebe ho nia sistema operasaun nebe mak fo sai husi kompanha Microsoft. Microsoft windows hanesan software ida nebe ho nia sistema nebe mak popular tebes ba uja nain PC.
Hare ba mudansa windows nebe mak ho lalais tebes nebe hahu iha tinan 90 liu ba nebe fo sai Windows versaun 3.11, pois tuir ho 95, 98, 200, me, no Xp. Iha mundasa bebeik maka nia Figura  desktok halo ema familiar tebes ba sira nebe mak uja, be sira nebe uja windows sira ne no bele mos ajuda husi software seluk.
Atu halo operasaun mak minimal sasan ka hardware sira tuir mai ne:
  • Komputer pentium / Core
  • Memori RAM 128 MB
  • Hardisk 20 GB
  • CD ROM Drive
  • Keyboard
  • Mouse
  • Oinsa Uja windwos ?

1. Desktop
Dekstop mak ambiente ida nebe'e iha posibilidade atu hatudu progarama hira mak ita loke hela iha komputador refere no eble halo servisu iha laran

a) shortcut/Icon
Shortcut mak figura ki'ik oan iha dekstop.No funsaun husi shortcut ne'e hanesan dalan ka maneira badak ida hodi ita bele loke lalais programa ruma
b) Icon removeable drive.
Icon removeable drive ne'e icon nebe'e mak mosu wainhira braingware halo koneksaun USB stick ou Cd/VCD/DVD ba iha komputador .
Removeable drive nebe'e hatama loke direitamente no prontu atu uza deit ona.
Icon husi USB stick (pen drive) Icon husi CD/VCD/DVD.
Atu hasai USB ka CD mak iha komputador laran,ho ninia instrusaun mak hanesan tuir mai ne'e :

c. klik iha  My komputer
Depois mosu tiha janela aplikasaun komputer
klik iha Icon USB ka CD muda pointer ba iha opsaun eject/safely remove drive depois klike
Hein to prosesu hotu tiha,hapoin ita bele hasai CD/USB
Eject uja ba hasai CD/VCD/DVD. safely remove drive uja ba hasai USB Drive.

 d.) kria shortcut/Icon iha dekstop
kria rasik shortcut/icon iha desktop tuir ita nia hakarak,ho ninia instrusaun mak hanesan tuir mai ne'e: klik iha menu buttun windows muda pointer ba iha menu office
muda dala ida tan pointer ba iha  office klik no rasta mai iha desktop.

2. panel (Taksbar)
Panel kaTaksbar ita sei hetan iha dekstop  nia okos.fungsaun panel
ninian mak hanesan fatin ne'ebe bele rai menu aplikasaun no Dukomentu nebee activu hela  
data, area servisu(workspace), Controla volume speaker, menu quit no lista janela servisu.

  • Restart
funsaun ida ne'e atu hamate no hamoris fila fali komputador iha minutu balun nia laran ho
otomatis, asaun ida ne'e ita halo wainhira ita nia komputador ho kondisaun hang (labele halo
mudansa).
  • Shut down
Opsaun ida ne'e atu hamate komputador wainhira hili opsaun ida ne'e tenki asegura katak janela aplikasaun hotu taka ona no pajina servisu nian rai (save) hotu ona

3. Menu Star
menu aplikasaun maka fatin ida ne'ebe sistema aplikasaun hotu rai ba ho nia funsaun ne'ebe
mak diferente. Menu sira ne'ebe ita hetan maka hanesan
  • Document, mucis, pitures Videos and download
Folder sira hotu ne'ebe iha ne'e maka fatin ida ne'ebe dokumentu hotu rai (save ) ba
normalmente file ne'e sei tama ba iha fatin ida ne'ebe maka ativu hela hanesan: File
document ,file music , File picture , File Videos, no sei diak liu tau iha Local disk D ou E

  • Komputer
komputer maka fatin ida ne'ebe ita bele hare media hotu hanesan :Usb pendrive,CD
ROM,Floppy no File system.

5. Trash
Dokumentus hotu no folder sira ne'ebe apaga sei tama hotu ba trash. Ne'e duni iha tempu ruma maka ita presiza fali entau ita buka fali iha trash hodi bele foti fali.wainhira ita seidauk hamos fatin lixu ne'e(trash)



6. Dekstop bockgroup no theme
Iha parte ida ne'ebe bele ajuda hodi ita troka figura desktop nian no theme.
Instruksaun atu nee bele troka desktop backgourd hanesan :
  • klik iha los Desktop laran
  • klik iha Properties
  •  hili figurane'ebe mak ita hakarak atu uja
  •  Klik Activo
  • ekarik ita hakarak troka ho fali seluk ne'ebe mak ita iha

  1. klik iha wallpapers hodi hili fali picture folder
  2.  klik figura ne'ebe mak ita hakarak atu uja iha picture folder ou kik iha simbolo + hodi
  3. hare figura seluk husi folder seluk ne'ebe mak ita hakarak atu uja.



Intruksaun atu troka themes hanesan :
  •  klik los iha Desktop
  •  klik Properties
  •  klik iha ambiencte default
  • hili theme / naran husi theme ne'ebe mak ita hakarak atu uja
  • klik klose(x)

kria folder iha Desktop
• klik los iha Desktop
• klik iha create new Folder
• hakerek naran folder

• enter



"SEMOGA ITA BOOT SIRA BELE UTILIZA"
KARIK IHA KRITIKA OU SUGESTAUN BELE KOMEN IHA KARAIK.
No. +670 77177601
facebook :Furak demais
email  : estevaoaraujo020@gmail.com

Tidak ada komentar:

Posting Komentar

FORMULA MICROSOFT OFFICE EXCEL,

Tebe Tradisional, Uma lisan Male Dare Ainaro